WAT IS ERFGOED?

Erfgoed is een containerbegrip, een vlag die vele ladingen dekt. Iedereen begrijpt dit woord anders. Daar is op zich niets mis mee, maar misschien is het wel handig om even uit te leggen wat de overheid ermee bedoelt. De Vlaamse overheid onderscheidt namelijk drie soorten erfgoed: roerend-, onroerend- en immaterieel- erfgoed. Samen vormen ze “ons erfgoed”, datgene wat we willen bewaren voor de toekomstige generaties.

  • Roerend erfgoed: museumcollecties, archieven, verzamelingen materiële voorwerpen van allerlei aard. Je kunt het vastpakken en verplaatsen
  • Onroerend erfgoed: gebouwen, monumenten, landschappen of landschapselementen. Je kunt het wel aanraken, maar niet of zeer moeilijk verplaatsen
  • Immaterieel erfgoed: tradities, gebruik, ambachten. Je kunt ze niet vastpakken, maar ze zijn daarom niet minder reëel.

Om een praktisch voorbeeld te geven:

Stel je een oude windmolen voor die na een restauratie opnieuw graan kan malen en dat ook nog regelmatig doet, bvb op zondagmiddag.

  • De molen zelf: is een gebouw en dus onroerend erfgoed
  • De molenaar die de molen doet draaien: bezit de kennis om ambachtelijk graan te malen en dat is immaterieel erfgoed
  • De losse werktuigen van de molenaar: zijn oude voorwerpen en dus roerend erfgoed

Molenaar zijn zonder draaiende molen is een vrij uitzichtloos beroep en werktuigen van de molenaar die bij gebrek aan molenaar in een museum terecht zijn gekomen zeggen niet veel over waarvoor ze hebben gediend. De drie soorten erfgoed vormen samen een soort drie-eenheid. Ze kunnen zelden los van elkaar kunnen worden gezien, want dan verliezen ze deels hun betekenis en hun reden van bestaan.

Toch gebeurt het heel regelmatig dat werktuigen uit het verleden die niet meer actief worden gebruikt, in een museum terecht komen. Het geeft ook aan dat je een werktuig wel in een toonkast te kijk kunt leggen, maar daarom het ambacht of de traditie die het diende, niet hebt gered. Een gebouw kan voor iets helemaal anders worden gebruikt dan waarvoor het oorspronkelijk was bedoeld. Een molen wordt zo omgebouwd tot gezinswoning. Maar als je een renovatiepremie wil krijgen om een molen terug in draaiende toestand te krijgen, zul je toch een goed dossier moeten aanleggen dat ook aantoont waarom dat verantwoord is vanuit historisch oogpunt. Soms moet je dan langs bij het plaatselijk heemkundig museum waar het gereedschap van de voormalige molenaar een onderkomen vond. En waarschijnlijk zul je een cursus molenaar gaan volgen om het ambacht te leren van de gemeenschap van molenaars.

Om de drie soorten erfgoed goed te bewaren, zijn dus heel andere voorwaarden en omstandigheden nodig:

  • Roerend erfgoed: wordt bewaard in een depot onder de juiste omstandigheden
  • Onroerend erfgoed: wordt regelmatig gerenoveerd om het in stand te houden
  • Immaterieel erfgoed: zullen we in stand houden door het te borgen samen met de dragende erfgoedgemeenschap

Erfgoed Noorderkempen legt zich toe op alle drie deze vormen van erfgoed. Administratief gezien zijn we georganiseerd als twee deelwerkingen, waarvoor verschillende gemeenten een beroep doen op onze dienstverlening. Hoe we dat doen, lees je in onze beleidplannen, of door een keer op gesprek te komen met je vragen.

DEELWERKING CULTUREEL ERFGOED

DEELWERKING ONROEREND ERFGOED